ΚΑΡΥΑ: Όμορφο χωριό αραιά χτισμένο φιλοξενούσε εξοχικές κατοικίες των ευκατάστατων πολιτών της χώρας. Οικήματα ξεχωριστής ομορφιάς ανάμεσα στους ευκάλυπτους και τις ροδιές ,με ιστορία που ξεκινά από την βυζαντινή εποχή. Αξίζει να επισκεφτείτε το λαογραφικό μουσείο του και να απολαύσετε την υπέροχη θέα προς το Αιγαίο. ΜΟΥΝΤΑΔΟΣ: Ο Μουντάδος παραδοσιακός οικισμός που χρονολογείται εδώ και 1000 χρόνια. Ηταν αρκετά αναπτυγμένος σε τέχνες και γράμματα, ένα από τα χωριά της Τήνου με σχολαρχείο. Είναι το χωριό της οικογένειας Παξιμάδη φιλικών της Επανάστασης και σημαντικών καλλιτεχνών όπως του Λαμπάκη και Πλατή. Σήμερα είναι ένα γραφικό χωριουδάκι 4 χιλ. από την πόλη της Τήνου με φιλόξενους κατοίκους που εντυπωσιάζει με τα καθαρά πλακόστρωτα δρομάκια του και τα παραδοσιακά σπίτια. ΤΡΙΑΝΤΑΡΟΣ - ΜΠΕΡΔΙΕΜΙΑΡΟΣ Φημισμένα χωριά για τους εξαιρετικούς τεχνίτες της πέτρας. Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική τους και η ομορφιά της περιοχής και του τοπίου, προσέλκυσαν πολλούς αλλοδαπούς να εποικίσουν σ` αυτά. ΔΥΟ ΧΩΡΙΑ: Είναι σε θέα το μπαλκόνι της Τήνου. Ξεχωριστής ομορφιάς παραδοσιακό χωριό που η ιστορία του ξεκινά από τον μεσαίωνα. Η ονομασία του προκύπτει από δυο κοντινούς οικισμούς που στην συνέχεια ενώθηκαν και σχημάτισαν ένα πανέμορφο χωριό. Χτισμένο σε μια καταπράσινη και εύφορη, από τα τρεχούμενα νερά, πλαγιά. Αξίζει να περπατήσετε στα στενά δρομάκια του και θαυμάσετε την απλή κυκλαδική αρχιτεκτονική του. Από την μεγάλη πλατεία του με τα πλατάνια και τις βοκαβίλιες βλέπει κανείς στο μακρινό ορίζοντα μια σειρά από Κυκλαδονήσια διάσπαρτα στην θάλασσα του κεντρικού Αιγαίου. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 450 μ. πάνω από την θάλασσα και παρουσιάζει πολλά ενδιαφέροντα για τον επισκέπτη όπως πηγές με γάργαρο νερό, μια κατάφυτη ρεματιά, στενά πλακόστρωτα μονοπάτια και γραφικές καμάρες τις μεσαιωνικής εποχής. Απέχει 7 χιλ. από την Τήνο με την οποία συνδέεται με διπλής κυκλοφορίας ασφαλτόστρωτο δρόμο. . ΑΡΝΑΔΟΣ: Γραφικό χωριό στην πλαγιά του βουνού Κεχροβούνι κοντά στο μοναστήρι της Αγίας Πελαγίας που απέχει από την πόλη της Τήνου 7 χιλ. και συνδέεται με αυτή με διπλής κυκλοφορίας ασφαλτόστρωτο δρόμο. Είναι γνωστό για τις περίφημες καμάρες του μεσαιωνικής εποχής και τα πλακόστρωτα κάτω απ’ αυτές στενά δρομάκια του. Στην μεγάλη πλατεία του εντυπωσιάζει ο ναός της Ανάληψης του Χριστού με αρχιτεκτονική 1600 μ.χ . Τα σπίτια του με αυλές γεμάτα λουλούδια και οι κάτοικοι του καλοκάγαθοι και φιλόξενοι αγρότες.

ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ Το επιβλητικό και παράλληλα σεμνό μοναστήρι της Κύριας των Αγγέλων χτίσθηκε περίπου τον δέκατο αιώνα. Συγκινεί τον επισκέπτη με την ιστορία μα και με την κατάνυξη που αποπνέει ο χώρος του. Εδώ το 1822 η μονάχη Άγια Πελάγια οραματίσθηκε την Μεγαλόχαρη που της αποκάλυψε το σημείο εύρεσης της Ιερής Εικόνας Της. Αξίζει να επισκεφτείτε το κελί της Άγιας Πελάγιας, το καθολικό με το ξυλόγλυπτο τέμπλο του, την Πανάγια την Κατωγιώτισσα κ.α. Ο χώρος αξίζει το σεβασμό μας για αυτό προτείνεται στους επισκέπτες να φορούν απλά και σεμνά ενδύματα.

ΤΡΙΠΟΤΑΜΟΣ και ΣΠΕΡΑΔΟΣ : Ο Τριπόταμος είναι χτισμένος ανάμεσα σε τρείς ποταμούς - λαγκάδια, στους πρόποδες του Εξώμβουργου.Από τα αρχαιότερα χωριά του νησιού με τις καμάρες, τις σκάλες, τις στοές, τους πλακόστρωτους δρόμους, που οδηγούν από την μια γειτονιά στην άλλη, προσφέροντας σε άλλες εποχές προστασία από τις επιδρομές των πειρατών. Πάνω από το χωριό και στην πλαγιά του Εξώμβουργου βρίσκεται το ιερό της Δήμητρας, όπου βρέθηκε μια σειρά μεγάλων ανάγλυφων πίθων που βρίσκονται στο αρχαιολογικό μουσείο της Τήνου. Στον Τριπόταμο γιορτάζεται το έθιμο “του Κάβου” τα Χριστούγεννα, με στοιχεία πρωτοχριστιανικά, μεσαιωνικά και αγιορείτικα. Ο Σπεράδος είναι συνεχόμενος οικισμός του Τριπόταμου. Κοντά στον Τριπόταμο λειτουργεί η μοναδική βιομηχανία του νησιού, το τυροκομείο που παράγει γνήσια γαλακτοκομικά προϊόντα. Εδώ θα επισκεφθεί κανείς και το μοναδικό εν λειτουργία αγγειοπλαστείο του νησιού.

ΚΤΙΚΑΔΟΣ: Παραδοσιακό χωριό, με καταπληκτική θέα στη θάλασσα, με καμάρες και σοκάκια πλακόστρωτα, με ασβεστωμένους δρόμους, με μεγάλα σπίτια στολισμένα με μαρμάρινα υπέρθυρα. Το χωριό έχει δύο εκκλησίες: του Τιμίου Σταυρού, στην είσοδο του χωριού, με το καταπληκτικό καμπαναριό και της Μεγαλομάτας, με την μοναδική μαρμάρινη είσοδο. Η παλιά βρύση με τα πέτρινα πλυσταριά, συμπληρώνει την γραφικότητα και την ομορφιά του χωριού. Ο Κτικάδος είναι η γενέτειρα του καπετάν - Σβέτσου. Τα πανηγύρια του χωριού είναι στις 14 Σεπτεμβρίου, η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού και στις 2 Φεβρουαρίου, η Υπαπαντή του Κυρίου. Στο χωριό λειτουργεί παραδοσιακή ταβέρνα . ΧΑΤΖΗΡΑΔΟΣ Είναι ένα μικρό γραφικό χωριό, με τους δρόμους του στρωμένους με πλάκες με κάτασπρα σπίτια και λουλουδιασμένες αυλές κοντά στο χωριό Κτικάδος. Εχει θέα την θάλασσα και το κοσμεί η εκκλησία της Αγ.Τριάδας. Στο χωριό υπάρχει ταβέρνα, για τους επισκέπτες που θέλουν να γευτούν τις ντόπιες νοστιμιές . ΞΥΝΑΡΑ: Παλιό χωριό στους πρόποδες του Εξώμβουργου. Έδρα της καθολικής επισκοπής Τήνου στα βυζαντινά χρόνια και κατόπιν της καθολικής αρχιεπισκοπής μεχρι και σήμερα. Υπήρξε κέντρο πολιτιστικό, μορφωτικό και βιοτεχνικό. Οι βιοτεχνίες του εξυπηρετούσαν όλο το νησί : σιδεράδικα, τσαγκαράδικα, συμβολαιογραφείο, και εργαστήριο αργυροχρυσοχοϊας Δύο εκκλησίες είναι αντιπροσωπευτικές της τηνιακής αρχιτεκτονικής η Παναγία του Ροδαρίου 1860-1870 - (Μητρόπολη της Καθολικής Αρχιεπισκοπής) και των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου του 1836. Ο οικισμός αυτός είναι η έδρα του Δήμου Εξωμβούργου. Στο “παλάτι του Δεσπότη” το μεγάλο κτίριο του περασμένου αιώνα που λειτουργούσε το ιεροσπουδαστήριο, σήμερα στεγάζεται το “Κέντρο Πίστη και Πολιτισμός” , με μουσείο εκλησιαστικών κειμηλίων , με το αρχείο των καθολικών ενοριών - (το παλαιότερο αρχείο της Τήνου ) και ραδιοφωνικό σταθμό. Στο ισογείο του στεγάζεται το Δημαρχείο του Δήμου Εξωμβουργου.

ΛΟΥΤΡΑ: Μικρό γραφικό χωριό, με μεγάλη ιστορία αφού εδώ είχαν κτίσει τα μοναστήρια τους οι Ιησουίτες και οι Ορσουλίνες μοναχές. Η σχολή των Ουρσουλινών είχε δημοτικό, γυμνάσιο λύκειο και οικοτροφείο και ως τις μέρες μας λειτουργούσε σχολή ταπητουργίας. Στην αρχαιότητα υπήρχαν φημισμένα λουτρά στα όρια του χωριού. Στα Λουτρά μπορεί κανείς να θαυμάσει τα δύο μοναστήρια όπου λειτουργούν μικρά μουσεία , την εκκλησία του Αγ. Ιγνατίου Λογιόλα ιδρυτή του τάγματος των Ιησουϊτών, το πηγάδι του χωριού με τα άφθονα νερά και τα περιβόλια με κάθε είδους φρούτα όλο το χρόνο . ΣΚΑΛΑΔΟΣ: Συνδετικός κρίκος των Πάνω με τα Κάτω Μέρη. Εδώ γεννήθηκε η σύγχρονη ηθοποιός Άννα Φόνσου και ο καθολικός ιερέας - ποιητής Νικόλαος Περπινιάνης, του περασμένου αιώνα. Ο Περπινιάνης έγραψε πολλά ποιήματα στην δωρική διάλεκτο που εξυμνούν την ομορφιά των χωριών της Τήνου. Ο Σκαλάδος είναι αναπτυσσόμενο χωριό, κάτασπρο με πλακόστρωτους δρόμους, δύο ταβερνάκια - καφενεία και ένα παλιό δημοτικό σχολείο, το οποίο έχει μετατραπεί σε χώρο αξιόλογων πολιτιστικών εκδηλώσεων το καλοκαίρι.

ΚΑΜΠΟΣ: Βρίσκεται στο κέντρο της Τήνου. Η καθέδρα του είναι η παλιά εκκλησία της Αγίας Τριάδας, με καταπληκτική βοτσαλωτή αυλή .Κατά τα Ορλοφικά χρόνια κτίστηκε η Ρωσική εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης με πανέμορφο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Το παραδοσιακό πλυσταριό του χωριού συντηρείται ως σήμερα. Ο Κάμπος έχει θέα στο λόφο του Εξώμβουργου και στην κοιλάδα της Κώμης και της Καλλονής. Ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει την παραδοσιακή ομορφιά του χωριού, την αρχιτεκτονική του, την καθαριότητα και το μεράκι των κατοίκων του και να δοκιμάσει τα παξιμάδια και το ψωμί από τον φούρνο του χωριού. Καφενείο- ταβέρνα θα βρείτε στο κέντρο του Καμπου. ΤΑΡΑΜΠΑΔΟΣ: Ένα χωριό του 17ου αιώνα με πολλές καμάρες. Τα σπίτια του είναι κτισμένα δεξιά και αριστερά του κεντρικού δρόμου. Στο Ταραμπάδο έχουν αναπαλαιωθεί 11 περιστεριώνες κτισμένοι στην ρεματιά του χωριού μέσα στο πράσινο, οι οποίοι χάρη στα καλοσυντηρημένο μονοπάτι είναι προσβάσιμοι. ΣΜΑΡΔΑΚΙΤΟ: Το χωριό αυτό είναι κτισμένο στην Ν.Α. πλευρά του βουνού “Ράχες” με θέα πολλά χωριά των Κάτω Μερών και το Εξώμβουργο. Χωριό γραφικότατο, με πλακόστρωτους δρόμους και δίπατα σπίτια, στολισμένα με υπέρθυρα και φροντισμένες αυλές. Η εκκλησία του είναι αυτή του Αγ.Αντωνίου με υψηλό πύργινο καμπαναριό. Μπροστά της υπάρχει μια μεγάλη πλακόστρωτη πλατεία με παραδοσιακό πλυσταριό και τρεχούμενο νερό από το ξυνάρι της παμπάλαιας πηγής. Η ταβερνούλα -καφενείο του χωριού θα σας καταπλήξει. ΚΑΡΔΙΑΝΗ: Είναι κτισμένη στην πλαγια του βουνού “Πατέλες” και είναι μια όαση πράσίνου για το νησί. Με γάργαρα νερά ,με πανύψηλα πλατάνια και με ωραία δίπατα σπίτια. Η Καρδιανή απέχει από την Χώρα 16 χ.λ.μ. και είναι το πρώτο χωριό της Έξω Μεριάς. Γραφικά σκαλοπάτια, ασβεστωμένοι πλακόστρωτοι δρόμοι ,καμάρες, σοκάκια, λουλουδιασμένες αυλές, προκαλούν το θαυμασμό του επισκέπτη . Ξεχωρίζουν 3 μεγάλες εκκλησιές: Στην άκρη του χωριού η Αγία Τριάδα , στο κέντρο η Κοίμηση της Θεοτόκου, και στο άλλο άκρο η Κιουρά. Από τα θεμέλια του ναού αυτού, αναυρίζει δροσερή πηγή. Από τις ανασκαφές που έχουν γίνει κοντά στην Καρδιανή, βρέθηκαν 6 τάφοι, ένας νεολιθικός πέλεκυς,μεγάλα πιθάρια, κοσμήματα χάλκινα και κεχριμπαρένια. Ένας δρόμος πρίν φτάσουμε στο χωριό οδηγεί στις παραλίες: Άγιος Πέτρος, Καλύβια και Όρμος Γιαννάκη,που τελευταία αποκτούν τουριστικό ενδιαφέρον. Στον Όρμο Γιαννάκη υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια και ταβέρνες.

ΥΣΤΕΡΝΙΑ: Γραφικό χωριό σκαρφαλωμένο στα “Μεροβίγλια”, στο δυτικό μέρος του νησιού και 20 χ,λ.μ .μακριά από την Χώρα της Τήνου. Μαρμαρόστρωτα δρομάκια, οδηγούν στην ανακάλυψη του χωριού, με τις καμάρες τις αυλές, τα δίπατα σπίτια, στολισμένα με τα μαρμάρινα υπέρθυρα. Το χωριό έχει καταπληκτική θέα στην Σύρο. Πρόκειται για ένα πραγματικό μπαλκόνι στο Αιγαίο. Οι Υστερνιώτες ασχολούνται με την μαρμαρογλυπτική. Κάθε σπίτι είναι δείγμα από το μεράκι τους. Αλλωστε τα Υστέρνια είναι πατρίδα πολλών δημιουργών όπως: του Γ.Βιτάλη του Ι. Βιτάλη με σπουδές στην καλλιτεχνική σχολή του Μονάχου και οι δύο και με τιμιτικές διακρίσεις στο εξωτερικό. Ο σύγχρονος γλύπτης Λ. Λαμέρας λάτρης του Γ.Χαλεπά με σπουδές στην Ελλάδα και στο Παρίσι και με βραβείο για το έργο του “Άγνωστος Πολιτικός Κρατούμενος” στην έκθεση του Λονδίνου. Ο Λ. Σώχος κορυφαίος καλλιτέχνης που μεσουράνησε στο ευρωπαϊκό στερέωμα .Το έργο του “ Η Μούσα Επιστρέφουσα εις την Ακρόπολη ”,του έδωσε το πρώτο βραβείο στην διεθνή έκθεση του Παρισιού. Ο Α.Σώχος που έγραψε το βιβλίο “ Η Λαϊκή Τέχνη στην Τήνο” διακρίθηκε στην τέχνη της ξυλογλυπτικής και το 1965 η Ακαδημία Αθηνών τον τίμησε με τον τίτλο του Ακαδημαϊκού. Δίκαια τα Υστέρνια όπως και όλη η Τήνος έχει χαρακτηριστεί γενέτειρα καλλιτεχνών. Το πιο εντυπωσιακό τοπίο το συναντάμε στην τοποθεσία των Μύλων, εδώ σώζονται ερείπια πολλών ανεμόμυλων μάρτυρες δόξας μα και παρακμής που έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα μνημεία. Στο χωριό λειτουργούν ταβέρνες για τους επισκέπτες που θέλουν γευματίσουν.

ΟΡΜΟΣ ΥΣΤΕΡΝΙΩΝ: Από τα Υστέρνια ένας δρόμος οδηγεί στην θάλασσα, στον Όρμο των Υστερνίων. Θέρετρο με ωραία παραλία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και ψαροταβέρνες . Ο παλιός μαρμαρόστρωτος δρόμος που συνδέει τον Όρμο με τα Υστέρνια αποτελεί επίσης πρόκληση για τον πεζοπόρο περιηγητή.